Wie door het centrum van Dublin loopt, kan er onmogelijk omheen: de Spire of Dublin, midden op O’Connell Street. Deze immense roestvrijstalen naald lijkt te verdwijnen in de lucht boven de Ierse hoofdstad. Met zijn hoogte van 120 meter steekt hij ver boven de omliggende gebouwen uit en is hij tegenwoordig een van de herkenbaarste blikvangers van Dublin.
Achter zijn minimalistische uiterlijk gaat echter een geschiedenis schuil die nauw met die van de stad verweven is. De Spire staat hier namelijk niet toevallig: hij neemt exact de plaats in van Nelson’s Pillar, een Brits monument dat meer dan 150 jaar lang O’Connell Street domineerde, voordat het in 1966 met explosieven werd vernield.
De Spire werd in 2003 onthuld en draagt officieel de naam Monument of Light. Daarmee belichaamt hij het nieuwe gezicht van O’Connell Street. Sommigen zijn er dol op, anderen vinden hem kil of raadselachtig, maar in enkele jaren tijd is hij onlosmakelijk onderdeel geworden van het stadsbeeld van Dublin.

Luchtfoto van O’Connell Street in Dublin – © Irish Drone Photography
De Spire staat in het hart van O’Connell Street, een van de grote verkeersaders in het centrum van Dublin. Dankzij zijn centrale ligging en hoogte is hij vanuit veel plekken in de omgeving te zien.
Wie vanaf de Liffey O’Connell Street oploopt, ziet zijn immense metalen silhouet geleidelijk het straatbeeld overnemen.
Het monument staat op enkele passen van het General Post Office, het beroemde GPO dat verbonden is met de Paasopstand van 1916, en van verschillende standbeelden ter ere van grote figuren uit de Ierse politieke geschiedenis.
De Spire is dan ook een uitstekend oriëntatiepunt om het stadscentrum te verkennen. Henry Street, een van Dublins belangrijkste winkelstraten, mondt vrijwel aan zijn voet uit, terwijl Temple Bar en Trinity College vanaf O’Connell Street gemakkelijk te voet bereikbaar zijn.
De geschiedenis van de Spire begint eigenlijk aan het einde van de jaren 1990, wanneer Dublin een omvangrijk herinrichtingsprogramma voor O’Connell Street opstart.
Sinds 1966 gaapte er een symbolische leegte in het midden van de avenue. Meer dan anderhalve eeuw lang stond hier Nelson’s Pillar, een immense zuil ter ere van de Britse admiraal Horatio Nelson.
Na de verwoesting ervan werden verschillende projecten en kunstwerken voor deze plek voorgesteld of er tijdelijk geplaatst, maar geen daarvan wist het oude monument echt te vervangen in het stadsbeeld.
In de aanloop naar het nieuwe millennium werd uiteindelijk een wedstrijd uitgeschreven om een nieuw monumentaal herkenningspunt voor O’Connell Street te creëren.
Het gekozen ontwerp kwam van Ian Ritchie Architects: een uiterst slanke naald van roestvrij staal, bewust eigentijds en zonder standbeeld of historische figuur aan de top.
Het monument kreeg de naam Monument of Light, al zouden de Dubliners het vooral kennen onder de veel eenvoudigere naam: the Spire.
Om de aanwezigheid van de Spire te begrijpen, moeten we terug naar het begin van de negentiende eeuw.
Na de Britse overwinning in de Slag bij Trafalgar in 1805 werd in Dublin een project opgestart om admiraal Horatio Nelson te eren, die tijdens de slag was omgekomen.
De eerste steen van Nelson’s Pillar werd gelegd in 1808. Het monument ging op 21 oktober 1809 open voor het publiek, precies vier jaar na Trafalgar.
De constructie was indrukwekkend voor die tijd. Een Dorische granieten zuil van ongeveer 37 meter werd bekroond door een circa 4 meter hoog standbeeld van Nelson, uit Portlandsteen vervaardigd door beeldhouwer Thomas Kirk.
Binnenin konden bezoekers via een wenteltrap met 168 treden een platform bereiken dat een uitzonderlijk panorama over Dublin bood.
Het monument werd al snel een van de belangrijkste herkenningspunten van de hoofdstad. Met de komst van de trams werd de omgeving bovendien een belangrijke overstapplaats en ontmoetingsplek.
De uitdrukking « I’ll meet you at the Pillar » raakte zelfs ingeburgerd bij de Dubliners.
Maar de aanwezigheid van Nelson in het centrum van Dublin werd geleidelijk politiek problematisch.
Toen de zuil werd gebouwd, maakte Ierland deel uit van het Verenigd Koninkrijk. Die situatie veranderde ingrijpend in de loop van de twintigste eeuw, met de Paasopstand van 1916, de onafhankelijkheidsoorlog en vervolgens de oprichting van de Ierse Vrijstaat.
O’Connell Street werd zelf een van de belangrijkste herinneringsplaatsen van het Ierse nationalisme. Het GPO, op enkele tientallen meters van Nelson’s Pillar, had tijdens de Easter Rising als hoofdkwartier van de opstandelingen gediend.
In deze nieuwe context vonden steeds meer mensen het anachronistisch dat een held van de Britse zeemacht een van de belangrijkste avenues van de onafhankelijke hoofdstad bleef domineren.
In de loop der decennia werden verschillende voorstellen gedaan om het monument te wijzigen, te verplaatsen of te vervangen.
Maar Nelson bleef uiteindelijk op zijn plaats tot 1966.
In de nacht van 8 maart 1966, enkele weken voor de herdenkingen van de vijftigste verjaardag van de Paasopstand, weerklonk een explosie in het hart van Dublin.
Een lading die in Nelson’s Pillar was geplaatst, verwoestte het bovenste deel van het monument. Het standbeeld van de admiraal stortte samen met een deel van de zuil naar beneden.
De aanslag was het werk van een kleine groep republikeinse activisten. Liam Sutcliffe, een voormalig lid van de IRA, zou later toegeven dat hij aan de operatie had deelgenomen.
Bij de explosie vielen gelukkig geen slachtoffers.
De resterende constructie werd echter als gevaarlijk beschouwd. Enkele dagen later voerde het Ierse leger een gecontroleerde afbraak uit.
Na meer dan 150 jaar boven O’Connell Street te hebben uitgekeken, verdween Nelson daarmee voorgoed uit het stadsbeeld van Dublin.
Toch verdween niet het hele monument.
Het hoofd van Nelsons standbeeld overleefde de explosie en kende vervolgens een allesbehalve rustig bestaan. Het werd onder meer opgehaald en een tijdlang door studenten van het National College of Art and Design gebruikt bij verschillende acties en ensceneringen.
Daarna kwam het in de gemeentelijke collecties terecht.
In tegenstelling tot wat sommige oude reisgidsen nog vermelden, wordt het niet langer bewaard in het Civic Museum aan South William Street. Het hoofd van Nelson bevindt zich tegenwoordig in het Dublin City Library and Archive, aan Pearse Street.
Een opmerkelijk overblijfsel van het monument dat ooit exact op de plek van de Spire stond.
Na de verdwijning van Nelson’s Pillar bleef er tientallen jaren lang een leegte achter in het midden van O’Connell Street.
Er werden verschillende ideeën geopperd om deze bijzonder symbolische plek in te vullen.
Aan het einde van de twintigste eeuw werd onder meer de fontein Anna Livia, een werk van beeldhouwer Éamonn O’Doherty, op O’Connell Street geplaatst. Toch vormde die geen rechtstreekse vervanging die vergelijkbaar was met de oude Pillar en later werd hij verplaatst.
De transformatie van O’Connell Street aan het einde van de jaren 1990 bracht de vraag naar een groot stedelijk herkenningspunt uiteindelijk opnieuw op tafel.
Het ontwerp van Ian Ritchie Architects won de wedstrijd die voor het nieuwe millennium was georganiseerd.
Toch duurde het tot 2003 voordat de Spire definitief zijn plaats boven Dublin innam.

De Spire op O’Connell Street – John Flanagan – cc
De ogenschijnlijke eenvoud van de Spire verbergt een technisch hoogstandje.
Het monument is 120 meter hoog. Het heeft de vorm van een uitzonderlijk langgerekte kegel die steeds smaller wordt naarmate hij hoger de lucht in reikt.
Aan de voet heeft de constructie een diameter van ongeveer 3 meter. Bovenaan is dat nog slechts zo’n vijftien centimeter.
De Spire bestaat uit verschillende samengevoegde delen van roestvrij staal, die samen dit doorlopende silhouet vormen.
Het oppervlak is niet volledig egaal. Het onderste deel heeft onder meer een getextureerde afwerking die het licht en de bewegingen op straat weerkaatst, terwijl het staal naar boven toe geleidelijk gladder wordt.
Afhankelijk van het uur, het weer en de stand van de zon kan het monument daardoor volledig van uitstraling veranderen: bijna matgrijs onder een bewolkte hemel, glanzend wanneer het opklaart of getint door de kleuren van de hemel bij zonsopkomst en zonsondergang.
Zijn officiële naam, Monument of Light, krijgt bij het vallen van de avond zijn volle betekenis.
Het bovenste deel van de Spire wordt verlicht, waardoor de punt verandert in een lichtpunt dat zichtbaar is aan de hemel boven het stadscentrum.
Het licht benadrukt zijn functie als stedelijk oriëntatiepunt nog sterker.
Overdag én ’s nachts maakt zijn hoogte hem vanuit verschillende omliggende straten zichtbaar. Voor reizigers die Dublin voor het eerst ontdekken, is hij al snel een heel eenvoudige manier om O’Connell Street terug te vinden.
Zoals veel hedendaagse kunstwerken in de openbare ruimte heeft de Spire nooit iedereen kunnen overtuigen.
Sommigen waarderen zijn soberheid en zijn vermogen om een onmiddellijk herkenbaar punt te creëren zonder een politieke of militaire persoonlijkheid te verheerlijken.
Anderen verwijten hem juist zijn abstracte karakter, zijn kosten of zijn ogenschijnlijke gebrek aan historische betekenis.
De Dubliners, die nooit verlegen zitten om verbeelding als het erop aankomt hun monumenten een nieuwe naam te geven, bedachten al snel verschillende humoristische bijnamen.
Een van de bekendste is « Stiletto in the Ghetto », letterlijk de « naaldhak in het getto ». Ook « Nail in the Pale » en « Spike » komen voor.
Deze bijnamen passen in een lange Dublinse traditie om de standbeelden en monumenten van de hoofdstad met humor van een andere betekenis te voorzien.
Anders dan bij Nelson’s Pillar vroeger is het onmogelijk om de Spire te beklimmen.
Het monument heeft geen openbaar toegankelijk uitkijkplatform, geen lift en geen binnenruimte voor tentoonstellingen.
Je kunt het dus gratis ontdekken vanaf O’Connell Street.
Om wat afstand te nemen en zijn hoogte goed te waarderen, kan het interessant zijn om in de richting van O’Connell Bridge te lopen of hem juist vanaf het bovenste deel van de avenue te bekijken.
Dankzij de nabijheid van het GPO kun je ook verschillende foto’s maken waarop twee radicaal verschillende monumenten samenkomen: de geschiedenisdichte neoklassieke architectuur van het General Post Office en de immense hedendaagse naald van de Spire.
Door zijn ligging is de Spire een uitstekend vertrekpunt om het centrum van Dublin te voet te verkennen.
Het GPO ligt er vlak naast en is een belangrijke halte om de geschiedenis van de Paasopstand van 1916 te begrijpen.
Wanneer je O’Connell Street afloopt richting de Liffey, passeer je verschillende monumenten voor grote figuren uit de Ierse geschiedenis, voordat je bij het standbeeld van Daniel O’Connell en O’Connell Bridge komt.
Aan de overkant van de rivier liggen al snel Trinity College, Temple Bar en de grote winkelstraten van het stadscentrum.
In de andere richting zijn ook Parnell Square en het noordelijke deel van het centrum van Dublin in enkele minuten bereikbaar.
Ruim twintig jaar na zijn installatie is de Spire er uiteindelijk in geslaagd wat zijn ontwerpers voor ogen hadden: opnieuw een groot herkenningspunt creëren midden op O’Connell Street. En zelfs wie hem niet mooi vindt, moet één ding toegeven: met zijn 120 meter staal die naar de hemel wijst, is het onmogelijk geworden om het centrum van Dublin zonder hem voor te stellen.
Wil je je bezoek graag verlengen zonder kilometers te hoeven afleggen? Hier zijn een paar accommodaties op een goede locatie om te overnachten vlak bij de belangrijkste bezienswaardigheden.
Les informations essentielles pour préparer votre visite avec les bons repères, les bons accès et les bonnes options de réservation.
53.349797, -6.260255
Comparez les billets, visites guidées et excursions disponibles auprès des plateformes partenaires.