Het Famine Memorial
Toeristische trekpleister

Het Famine Memorial

Dokkenwijk, Dublin, Graafschap Dublin, Republiek Ierland
3,47/5 (34 votes)
Memorial de la Famine irlandaise - Keith Ewing - cc

Aan de kades van Dublin bewegen zeven bronzen silhouetten zich zwijgend richting de haven. Het Famine Memorial vertelt over honger, ballingschap en het lot van de miljoenen Ieren die door de Grote Hongersnood werden getroffen.

Aan de kades van de Liffey bewegen zeven uitgemergelde silhouetten zich zwijgend richting de haven van Dublin. Met bagage tegen hun lichaam geklemd, ingevallen gezichten en gescheurde kleren lijken ze nog altijd te wachten op het schip dat hen weg zal voeren uit een Ierland dat door honger is verwoest.

Officieel getiteld Famine, maar beter bekend als het Famine Memorial of de Famine Sculptures, behoort dit werk van Rowan Gillespie tot de aangrijpendste monumenten van Dublin. Het herdenkt niet alleen de doden van de Grote Ierse Hongersnood, maar herinnert ook aan de honderdduizenden vrouwen, mannen en kinderen die hun land moesten verlaten in een poging te overleven.

Het Famine Memorial in Dublin bezoeken

Een openluchtmonument op Custom House Quay

Memorial voor de Grote Hongersnood, Dublin - PROSPER MBEMBA KOUTIHOU -Pexels

Memorial voor de Grote Hongersnood, Dublin – PROSPER MBEMBA KOUTIHOU -Pexels

Het Famine Memorial bevindt zich op Custom House Quay, in de Docklands, op de noordoever van de Liffey. De sculpturen staan op enkele minuten van het Custom House, tussen het historische centrum en de voormalige havenwijken van Dublin.

Het monument is rechtstreeks toegankelijk vanaf de openbare wandelpromenade. Er is geen ontvangstgebouw, ingang of vast parcours. Bezoekers kunnen tussen de verschillende figuren door lopen en ze vanuit meerdere hoeken bekijken.

Door deze opstelling lijkt het bijna alsof je je bij de stoet aansluit. De beelden staan niet op een monumentale sokkel en zijn niet van passanten gescheiden door een hek: ze delen dezelfde ruimte, op de kasseien van de kade. Die nabijheid versterkt hun evocatieve kracht aanzienlijk.

Zeven bronzen figuren gericht naar de haven

Een indringende verbeelding van ballingschap

Het geheel bestaat uit zeven figuren die iets groter zijn dan levensgroot. Mannen, vrouwen en kinderen worden afgebeeld in een toestand van grote uitputting. Sommigen dragen tassen of schamele bezittingen, terwijl een man een kind op zijn schouders draagt.

Het zijn geen portretten van geïdentificeerde personen. Elk silhouet belichaamt in bredere zin de slachtoffers van honger, ziekte, armoede en gedwongen verplaatsing. Hun tocht richting de haven herinnert aan de vertrekken naar Groot-Brittannië, Noord-Amerika en andere gebieden van de Ierse diaspora.

Het oppervlak van het brons is bewust ruw en onregelmatig gehouden. De lichamen zijn uitgerekt, de ledematen ogen broos en de kleding lijkt samen te vloeien met het vlees. Rowan Gillespie gebruikt dit gekwelde materiaal om een gevoel van kou, vermoeidheid en kwetsbaarheid over te brengen.

Het monument probeert geen specifieke scène te vertellen of alle oorzaken van de hongersnood uit te leggen. Het richt zich op de menselijke ervaring: honger, verlies, ballingschap en onzekerheid over de reis.

De Grote Ierse Hongersnood

Een menselijke ramp tussen 1845 en 1852

De Grote Hongersnood, in het Iers An Gorta Mór genoemd, begon in 1845 toen een ziekte een groot deel van de aardappeloogsten verwoestte. Een aanzienlijk deel van de plattelandsbevolking was toen voor de dagelijkse voeding afhankelijk van dit gewas.

De aardappelziekte ontketende de crisis, maar de gevolgen werden verergerd door armoede, de organisatie van het grondbezit, uitzettingen en tekortschietend hulpbeleid. De honger ging al snel gepaard met epidemieën, waaronder koorts en dysenterie.

Tussen 1845 en 1852 stierven meer dan een miljoen mensen en verlieten meer dan een miljoen anderen Ierland. Deze demografische breuk veranderde het land, zijn samenleving en zijn betrekkingen met de rest van de wereld blijvend.

Waarom staat het monument op deze kade?

Het vertrek van de Perseverance in 1846

De keuze voor Custom House Quay is niet louter esthetisch. Tijdens de hongersnood was dit deel van de kades een van de vertrekpunten voor mensen die Dublin per schip verlieten.

Op 17 maart 1846, Sint-Patrickdag, vertrok de Perseverance vanaf Custom House Quay met 210 passagiers. Het schip stond onder bevel van William Scott, een ervaren kapitein die toen 74 jaar oud was. De reizigers bereikten New York op 18 mei 1846 en, opmerkelijk voor een overtocht uit die periode, alle passagiers en bemanningsleden overleefden de reis.

De figuren van het monument stellen niet specifiek de passagiers van de Perseverance voor. Hun gang naar de haven roept wel deze vertrekken op, evenals de ontelbare reizen die in de daaropvolgende jaren werden ondernomen.

De creatie van het Famine Memorial

Een werk van Rowan Gillespie, onthuld in 1997

Het monument werd gemaakt door Rowan Gillespie, een beeldhouwer uit Dublin die bekendstaat om zijn langgerekte en expressieve menselijke figuren. Het werk werd in opdracht gegeven door Norma Smurfit en vervolgens aan het Ierse volk geschonken ter gelegenheid van de 150e verjaardag van de hongersnood.

Het Famine Memorial werd op 29 mei 1997 onthuld door Mary Robinson, destijds president van Ierland. Een plaquette bij de beelden vermeldt de datum van de onthulling en citeert een getuigenis uit 1854, waarin een stoet wordt beschreven die zich moeizaam langs de rivier naar het Custom House voortbeweegt.

Het werk was aanvankelijk ontworpen zonder specifieke locatie. De plaatsing op de kades gaf het echter een bijzondere kracht: de personages lijken voort te gaan in een landschap dat werkelijk dat van wachten en vertrek was.

Een monument verbonden met Toronto

Van vertrek uit Dublin tot aankomst in Canada

In 2007 maakte Rowan Gillespie een aanvullend ensemble voor Ireland Park, aan de kades van Toronto. Terwijl de zeven personages in Dublin het vertrek verbeelden, roepen de vijf figuren in Canada de aankomst van Ierse migranten op.

Het verschil tussen beide groepen symboliseert de mensen die tijdens de oversteek van de Atlantische Oceaan, in quarantainestations of kort na hun aankomst stierven. De werken leggen zo een artistieke verbinding tussen de kades van Dublin en die van Toronto.

Deze uitbreiding geeft het Famine Memorial een internationale dimensie. Het beeldhouwwerk in Dublin vertelt niet langer alleen over het verlies van een deel van de bevolking: het roept ook het ontstaan op van een diaspora die tegenwoordig in vele landen aanwezig is.

Het bezoek goed voorbereiden

Toegang, duur en passend gedrag

Een kwartier volstaat om de sculpturen te bekijken en de plaquettes te lezen, maar trek bij voorkeur meer tijd uit als je je wandeling langs de kades wilt voortzetten.

Het monument bevindt zich op een geplaveid en grotendeels vlak terrein. Normaal gesproken is het bereikbaar met een rolstoel of kinderwagen, al kunnen voetgangersstromen, fietspaden en eventuele werkzaamheden in de stad de doorgang soms bemoeilijken.

Fotograferen is toegestaan. Het herdenkingskarakter van de plek vraagt echter om enige terughoudendheid: klim niet op de sculpturen, gebruik ze niet als rekwisiet en hinder geen mensen die hier komen herdenken.

De locatie is vanuit het centrum van Dublin gemakkelijk te voet bereikbaar. Ook de Luas-haltes George’s Dock en Busáras en station Connolly liggen vlakbij.

Wat is er te zien rond het Famine Memorial?

Je bezoek voortzetten in de Docklands

Op een steenworp afstand van het monument biedt het Jeanie Johnston Tall Ship & Famine Museum inzicht in de omstandigheden waarin emigranten in de 19e eeuw de Atlantische Oceaan overstaken. Een bezoek vormt een bijzonder relevante aanvulling op het monument.

Het museum EPIC The Irish Emigration Museum, gevestigd in de gewelven van het CHQ, behandelt in bredere zin de geschiedenis van emigratie en de invloed van de Ierse diaspora in de wereld.

Ten oosten van de sculpturen staat ook de World Poverty Stone, een werk van Stuart McGrath dat in 1987 werd geplaatst. Deze herdenkingssteen is verbonden met de Internationale Dag voor de Uitbanning van Armoede, die elk jaar op 17 oktober wordt gehouden.

De wandeling kan vervolgens worden voortgezet naar de Samuel Beckett Bridge en de hedendaagse gebouwen van de Docklands van Dublin.

Bronnen en officiële informatie

Geraadpleegde referenties

De informatie over de opdracht, de locatie en de reis van de Perseverance is afkomstig van de Dublin City Council en de officiële website van Rowan Gillespie. Het aantal en de kenmerken van de figuren zijn gedocumenteerd door Sculpture Dublin. De historische cijfers zijn afkomstig uit gegevens die zijn gepubliceerd door de Ierse overheid.


Guide pratique

Het Famine Memorial

Les informations essentielles pour préparer votre visite avec les bons repères, les bons accès et les bonnes options de réservation.

Coordonnées GPS

53.348061, -6.250068

Durée de la visite

15 minutes

Horaires d'ouverture

  • Toegangsdagen: dagelijks.
  • Openingstijden: 24 uur per dag toegankelijk, aangezien het monument op een openbare promenade staat zonder poort of omheining.
  • Aanbevolen duur: ongeveer 15 tot 20 minuten om de sculpturen te bekijken en de plaquettes te lezen.
  • Beste moment: overdag, om de details van het brons te onderscheiden en de figuren in het landschap van de kades te plaatsen.
  • Bezoek in de ochtend: aanbevolen om te genieten van een doorgaans rustigere sfeer.
  • Toegang ’s nachts: mogelijk, maar de zichtbaarheid en drukte op de kades verschillen per tijdstip.
  • Tijdelijke beperkingen: de toegang kan tijdelijk veranderen door werkzaamheden, een openbaar evenement of aanpassingen aan de promenade.
  • Let op: de openingstijden van het Custom House, de Jeanie Johnston en het EPIC-museum staan los van die van het monument.

Vérifiez les horaires et conditions d’accès avant votre départ, surtout en haute saison ou lors des jours fériés irlandais.
Tarifs

  • Toegang tot het Famine Memorial: gratis.
  • Reservering: geen reservering nodig.
  • Foto’s: gratis en toegestaan, met respect voor het herdenkingskarakter van de plek.
  • Rondleiding: er is niet permanent een gids aanwezig; het monument kan deel uitmaken van bepaalde privérondleidingen door de Docklands, tegen een variabel tarief.
  • Custom House Visitor Centre: apart ticket als je het interieur van het Custom House wilt bezoeken.
  • Jeanie Johnston en EPIC-museum: afzonderlijke betalende attracties, niet inbegrepen bij het gratis bezoek aan het monument.

Localisation

Het Famine Memorial sur la carte

Ga met je eigen auto naar Ierland

Bespaar 10 % met Brittany Ferries

Boek je overtocht naar Ierland vanuit Frankrijk, Spanje en Engeland en profiteer van een directe korting dankzij Guide-Irlande.com.

  • Je auto aan boord
  • Privécabines
  • Geen bagagelimiet
Bekijk de overtochten Aanbieding onder voorbehoud van de voorwaarden van Brittany Ferries.