Acht vrouwen beschuldigd van hekserij: Marie Cassidy herbekijkt het proces van Islandmagee
Nieuws uit Ierland

Acht vrouwen beschuldigd van hekserij: Marie Cassidy herbekijkt het proces van Islandmagee

door Gwen LE COINTRE
Évocation contemporaine d’un travail de recherche historique. Illustration originale générée par intelligence artificielle pour Guide-Irlande.com. Les manuscrits, le mobilier et le lieu sont imaginaires ; cette image ne reproduit pas les archives du procès d’Islandmagee.

Een documentaire die op 29 oktober 2026 wordt uitgezonden, confronteert het laatste heksenproces van Ierland met een hedendaagse wetenschappelijke blik.

Een jonge vrouw die zegt bezeten te zijn. Acht buurvrouwen die zij ervan beschuldigt haar te kwellen. En vrouwen die voor de rechters hun onschuld betuigen. Ruim drie eeuwen na het proces van Islandmagee, in het huidige Noord-Ierland, buigt Marie Cassidy zich opnieuw over deze zaak met de vragen van een forensisch patholoog. Haar documentaire, Dr Marie Cassidy Investigates Ireland’s Last Witch Trial, wordt deze donderdag 29 oktober 2026 uitgezonden op RTÉ One.

In de aanloop naar Halloween zou het onderwerp al snel kunnen verdrinken in verschijningen en legendes. De waarde van dit onderzoek ligt elders: de verhalen ter discussie stellen, begrijpen wie geloofwaardig werd geacht en opnieuw ruimte geven aan de mensen die door de beschuldigingen tot ‘heksen’ waren gemaakt.

Marie Cassidy tegenover een zaak van drie eeuwen geleden

Een historisch onderzoek bekeken met de middelen van vandaag

In hun op 24 oktober door RTÉ gepubliceerde presentatie van de film leggen regisseur Edel O’Mahony en scenarist Andrea McCartney uit dat zij de getuigenissen wilden toetsen aan een hedendaagse wetenschappelijke blik. Ze riepen de hulp in van de voormalige Ierse staatsforensisch patholoog om de verklaringen voor de in 1711 gemelde verschijnselen te onderzoeken.

Het programma steunt onder meer op de expertise van historicus Andrew Sneddon, specialist in deze zaak. Het gaat niet om een nieuwe rechtszaak of de plotselinge ontdekking van onbekende archieven, maar om een documentaire herlezing. De onderzochte pistes mogen niet worden opgevat als diagnoses die op afstand zijn gesteld.

Ontmoetingen tussen Antrim, Belfast, Dublin en Edinburgh

Marie Cassidy spreekt met specialisten over de geschiedenis van het proces en de overtuigingen eromheen. De route verbindt Islandmagee met Belfast, Dublin en Edinburgh en plaatst de zaak in het licht van de uitwisselingen tussen Ierland en Schotland.

Die geografische spreiding voorkomt dat het verhaal wordt teruggebracht tot een vermeend spookhuis. Ze nodigt uit om te kijken hoe ideeën zich verspreiden, hoe een omgeving ze ontvangt en hoe ze uiteindelijk op levens kunnen wegen.

Wat er in 1711 in Islandmagee gebeurde

Acht veroordelingen in maart, gevolgd door een tweede zaak

Het wetenschappelijke project Witches of Islandmagee herinnert eraan dat de achttienjarige Mary Dunbar acht vrouwen ervan beschuldigde haar met bovennatuurlijke middelen aan te vallen. Tijdens de assisen van Carrickfergus op 31 maart 1711 ontkenden zij de feiten, maar werden ze veroordeeld tot een jaar gevangenisstraf en viermaal te schande gesteld aan de schandpaal.

Het verhaal eindigt niet met dit vonnis. William Sellor, de echtgenoot en vader van twee van de veroordeelden, werd op zijn beurt beschuldigd en in september berecht, na de dood van Mary. Recent onderzoek acht zijn executie waarschijnlijk: die onzekerheid moet behouden blijven. Achter de benaming ‘het laatste heksenproces van Ierland’ gaan dus twee procedures en negen veroordeelde personen schuil.

Ons dossier in Cultuur vertelt het verhaal van het heksenproces van Islandmagee: de beschuldigden, de meningsverschillen tussen de rechters, de beschikbare bronnen en de legendes die er in de loop der tijd aan zijn toegevoegd.

Een documentaire die uitnodigt om anders naar Antrim te kijken

Van het kustlandschap tot plaatsen van herinnering

Voor reizigers geeft dit verhaal een bijzonder extra dimensie aan een bezoek aan Antrim. Het landschap is niet langer alleen een decor om te fotograferen: het wordt een gebied van herinnering, met overgeleverde verhalen en stiltes.

Het culturele dossier vermeldt waar je deze ontdekking kunt voortzetten, onder meer in het museum van Carrickfergus en bij de herdenkingssteen van Islandmagee. Het onderscheidt de huidige herdenkingsplaatsen van fictieve decors en licht de verplaatsing van het monument in 2026 toe.

Uitzending en toegang tot het programma

De documentaire van een uur wordt aangekondigd op 29 oktober om 22.15 uur op RTÉ One, Ierse tijd, dus om 23.15 uur in Europees Frankrijk. Ook toegang via RTÉ Player wordt aangekondigd; vanuit het buitenland hangt de beschikbaarheid af van de uitzendrechten die voor het programma gelden. Raadpleeg het officiële platform om te controleren of het programma vanuit jouw land beschikbaar is.

Magazine

Het laatste nieuws uit Ierland

Al het nieuws