Waarom hoor je in Ierland zo vaak ‘sorry’?
Cultuur

Waarom hoor je in Ierland zo vaak ‘sorry’?

Ierse tradities Talen in Ierland
Une conversation devant un café à Dublin - Go to Ireland.com

Om ergens langs te komen, iets te laten herhalen of spijt te betuigen: hetzelfde woord verandert van betekenis naargelang de toon en de situatie.

Stel je voor: je stapt net in een bus in Dublin. Terwijl je je telefoon opbergt, blijf je midden in het gangpad staan. Achter je zegt iemand Sorry. Je hebt geen botsing gevoeld. Diegene wil je gewoon laten weten dat hij of zij erlangs wil. Je doet een stap opzij en ieder gaat weer verder. De hele uitwisseling bestond uit één woord en een schouderbeweging.

Op 11 november 2026 wijdde columnist Seán Moncrieff in The Irish Times een amusante column aan die kleine sorrys die gesprekken in Ierland doorspekken. Zijn opmerking over de ‘tientallen keren per dag’ hoort bij het genre van de column. Voor reizigers ligt de nuttige vraag elders: wat wil degene die net sorry zei, duidelijk maken?

Wanneer ‘sorry’ ‘excuseer me’ betekent

Een woord om voorbij te kunnen of het woord te nemen

In een café zoek je de uitgang achter twee pratende mensen. Sorry, can I get past? is voldoende: ‘Excuseer me, mag ik er even langs?’ Het woord erkent het kleine ongemak nog voordat het ontstaat. Ook een los sorry kan hetzelfde effect hebben als iemand wijst naar de ruimte waar hij of zij doorheen wil of alvast opzij begint te stappen. In het Nederlands zouden we vaak precies hetzelfde doen met ‘pardon’.

De formulering werkt ook wanneer je iemands aandacht nodig hebt. Bij het loket op een station betekent Sorry, is this the queue for tickets?: ‘Excuseer me, is dit de rij voor kaartjes?’ Excuse me kan ook. Het doel is om aan te geven dat je je tot de ander richt voordat je je vraag stelt, vooral als diegene al bezig is.

Wanneer ‘sorry?’ ‘kun je dat herhalen?’ betekent

Luister naar wat er vlak ervoor kwam

De ober antwoordt terwijl de koffiemachine aanslaat. Als je met stijgende intonatie Sorry? zegt, kan hij begrijpen dat je hem niet hebt verstaan. Het Oxford Advanced Learner’s Dictionary vermeldt dit gebruik ook buiten Ierland. Om elke dubbelzinnigheid te vermijden, zeker te midden van lawaai, kun je zeggen: Sorry, could you say that again, please? – ‘Pardon, kun je dat nog eens zeggen?’

De intonatie geeft een aanwijzing, maar de situatie is nog belangrijker. Na een binnensmonds gegeven perronaanwijzing vraagt Sorry? waarschijnlijk om een herhaling. Na een onverwachte prijs kan hetzelfde woord verbazing uitdrukken. En als het accent je in verwarring brengt, kun je vragen om het specifieke detail te herhalen dat je hebt gemist: Sorry, did you say platform two? Onze gids over Ierse accenten biedt nog meer houvast voor je oor.

Is het Ierse ‘sorry’ een oprecht excuus?

De rest van de zin helpt het onderscheid te maken

Als iemand je koffie omstoot en zegt I’m sorry. Let me get you another one, biedt diegene zijn excuses aan en stelt voor het goed te maken. In I’m sorry to hear that daarentegen drukt iemand medeleven uit zonder verantwoordelijkheid te nemen. En Sorry, but I think that’s my seat dient om een bezwaar in te leiden: ‘Excuseer me, maar ik denk dat dat mijn plaats is.’ Alle drie vertalen met ‘het spijt me’ zou verhullen wat deze uitwisselingen van elkaar onderscheidt.

Taalkundige Anne Barron heeft vergeleken hoe excuses worden aangeboden in het Engels van Ierland en Engeland. Haar onderzoek wijst op gedeelde strategieën en verschillen in de manier waarop die worden geformuleerd, met name in het gebruik van uitleg in de onderzochte Ierse gegevens. Het meet noch het aantal keer dat mensen per dag sorry zeggen, noch hun oprechtheid. Met andere woorden: luister beter naar wat het woord vergezelt dan er vooraf een bedoeling aan toe te schrijven.

Hoe reageer je tijdens je reis op ‘sorry’?

Een gebaar kan genoeg zijn

Maak in het gangpad van de bus ruimte voor de ander. Als diegene je vraag niet heeft verstaan, herhaal hem dan rustig. Bij een onbeduidend botsinkje betekent No worries of That’s all right zoiets als ‘geen probleem’. En als jij bij de volgende halte wilt uitstappen, voldoet Sorry, can I get past, please? uitstekend. Voor andere concrete situaties vind je onze tips om je in het Engels te redden in Ierland.